Actuele berichten of toevallige gebeurtenissen: aanleiding voor flashbacks, die teruggrijpen op het verleden
Met het klimmen van de jaren neemt de levensverwachting af. De toekomst wordt kleiner, het verleden groeit. Misschien is dat de reden, waarom actuele gebeurtenissen of berichten mij meer dan vroeger doen teruggrijpen naar wat ik ooit – dichtbij huis of ver weg – meemaakte. Ik blijf een fan van Bilderdijks aforisme: In het verleden ligt het heden, in het nu wat worden zal. Maar ik moet tegelijkertijd accepteren, dat het beleven van ‘wat worden zal’ minder voor de hand ligt dan wat ik jaren gewend was. De aankondiging van een nieuw bouwproject zoals de Nijmeegse woontoren van 120 meter roept daardoor gemengde gevoelens op, in tegenstelling tot activiteiten en berichten die het geheugen prikkelen. Ook de regelmatige publicaties van beelden uit zijn het immense archief van Jan van Teeffelen leert mij, dat foto’s uit vervlogen tijden vaak de weg wijzen in de doolhof van veelal vage herinneringen.
De befaamde Nijmeegse stadsfotograaf heeft mij trouwens vaker vastgelegd dan ik zelf voor mogelijk had gehouden. Toen onlangs uit dat archief enkele foto’s tevoorschijn kwamen van de opening van een expositie van graficus Harry van Kuyk, zag ik mezelf plotsklaps staan: een nog jonge politicus, die de kunstenaar en de fotograaf begin zeventiger jaren in de City Bar had leren kennen, maar bij de expositie wat ongemakkelijk om zich heen keek. Het was aanvankelijk niet duidelijk, waar en wanneer Jan van Teeffelen de foto’s had gemaakt. Een discussie via Facebook leerde, via de tussenkomst van Joost de Waal, auteur van het fraaie overzichtswerk Harrie van Kuyk (1929-2008) Wit op wit. En zwart.- Reliëfdrukken en kunstenaarsboeken, dat de foto’s in september 1981 zijn gemaakt in de toenmalige galerie De Pluis van Wim de Bebber aan de Tooropstraat te Nijmegen.
Later zou ik Diederik vaker tegenkomen, ook op straat: een toepasselijke plek voor een kunstenaar, die letterlijk en figuurlijk aan de weg timmert zoals in de week, waarin hij de omheining van de nieuwbouw van de HAN aan de Driehuizerweg met kleurrijke, maar helaas tijdelijke taferelen verfraaide. Diederik Grootjans is geen ‘straatartiest’, wel een veelzijdig kunstenaar, die van tijd tot tijd zijn even artistieke als ambachtelijke voorliefde voor straat-, plein- en wegbeelden in opvallende , meestal rake beelden vastlegt. Zijn verrassend voornemen bracht mij op het idee van een andersoortig jaarplan voor 2026: een wekelijkse column naar aanleiding van een onverwacht bericht of ongedachte gebeurtenis, die een aanleiding is voor het opfrissen van het geheugen: een gevarieerde reeks van ‘flashbacks’, die de verbinding tussen verleden en vandaag, tussen ooit en nu versterken.
De regelmatige publicaties van beelden uit het immense fotoarchief van Jan van Teeffelen had mij al geleerd, dat oude foto’s vaak de weg wijzen in de doolhof van herinneringen. Kennelijk had de befaamde Nijmeegse stadsfotograaf mij vaker vastgelegd dan ikzelf voor mogelijk had gehouden. Toen onlangs uit dat archief enkele foto’s tevoorschijn kwamen van de opening van een expositie van graficus Harry van Kuyk, zag ik mezelf staan: een nog jonge politicus, die zowel de kunstenaar als de fotograaf in de City Bar had leren kennen. Een kleine discussie via Facebook leerde, dat Jan van Teeffelen de foto’s van de expositie in september 1981 gemaakt had in de toenmalige galerie De Pluis aan de Tooropstraat te Nijmegen. Dat oude foto’s inderdaad mooie aanknopingspunten opleveren voor een serieuze ‘flashback’ merkte ik ook, toen uitgever Gerrit Middelbeek mij vroeg om columns te schrijven bij een reeks foto’s over de wederopbouw van Arnhem. Toen ik de beelden uit het Arnhem van mijn jeugd eenmaal had gezien, kostte het weinig moeite om mijn geheugen te raadplegen. Het resultaat is te vinden in ‘Arnhem 1950 – 1960 Beelden van een stad tussen ooit en nu’.
Het toeval wil, dat het eerste nieuws dat zich in 2026 aandiende voor een ‘flashback’ zijn berichten in De Gelderlander en bij Omroep Gelderland over de Geitenkamp in Arnhem. Bewoners van deze bekende volkswijk, waar mijn ouders van 1935 tot 1938 een manufacturenzaak runden, klagen terecht over de sluiting van twee supermarkten. De forse sneeuwval maakt de bereikbaarheid van de enige supermarkt nog moeilijker, temeer waar de trolleybus ook niet kan rijden. In de eerste weken van 2026 doemen andere ‘flashbacks’ op, achtereenvolgens over Klaus van der Locht en zijn labyrint naar aanleiding van een bijzondere winterfoto van Bart Couwenberg, over koppelbaas Ceesje Bosch vanwege he bericht over een fraaie muurschildering in het voormalige etablissement Extase, en over De Treffers en NEC: aanknopingspunten voor herinneringen aan mijn KNVB-verleden.