Taaldynamiek kent nauwelijks grenzen. ‘Even zitten’ met een vriend vervangt tegenwoordig het woord bijpraten. ‘Een koffie doen’ scoort ook hoog op de lijst van trendy taalgewoonten. Ook het woord tafel is ongemerkt binnengeslopen in het politiek-bestuurlijke jargon. De Plastictafel – als bestuurlijk experiment nog geen onverdeeld succes – krijgt gezelschap van de Metaaltafel en de Textieltafel. De oude Tweede Kamer heeft op de valreep van haar korte bestaan de demissionaire bewindslieden gevraagd de betreffende ketenpartners de kans te geven een breed gedragen visie te ontwikkelen. De deelnemers aan het beraad vergaderen hopelijk aan een ronde tafel. De Metaal- en Textieltafels laten dan zien de circulaire economie naar waarde te schatten. De representanten van de textielketen – inzameling en sortering maar ook ontwerp en productie – hebben intussen al laten weten een coherente visie op een circulaire keten te willen formuleren, inclusief afspraken over de versterking van de markten voor recyclaat en duurzame materialen. De doelstellingen van de omvangrijker en gevarieerder metaalketen zien er nog pittiger uit. Ga maar na: grotere inzet van secundaire grondstoffen, betrouwbare en betaalbare levering van energie, geen rem op de export van gebruikte metalen en vernieuwing van de wet- en regelgeving. Dat die vernieuwing tegelijk beperking zou moeten inhouden, is meer wensdenken dan werkelijkheid. Circulariteit impliceert immers wetgeving, ook op Europees vlak. Helaas zijn voorlopig geen activiteiten op het terrein van wetgeving te verwachten. De nieuwe ‘tafels’ moeten immers wachten op de resultaten van een andere tafel. Ik doel op de kleine en onorthodoxe (kabinets-)formatietafel, met stoelen voor de twee winnende lijsttrekkers, hun secondanten en een informateur. Zij buigen zich over zes, controversiële thema’s: woningnood, migratie, stikstofbeleid, defensie, energietransitie en investeringsbeleid, met een financieel document als broodnodige toegift. Ondanks de duidelijke raakvlakken met het energie- en klimaatbeleid, ontbreekt circulaire economie op de agenda van de voorlopige formatietafel. Dat is om jammer, omdat D66, VVD, GL/PvdA en CDA – let wel: getalsmatige volgorde – stuk voor stuk het belang van circulariteit onderschrijven. De aanpak van de partijen verschilt hier en daar, maar het uiteindelijke niet. De trefwoorden van de circulariteit – preventie, hergebruik, recycling, innovatie, werkgelegenheid – zijn in alle programma’s terug te vinden net zoals het streven naar een afvalvrije toekomst. De vier partijen, die de waarde van de circulaire economie onderkennen, kunnen een stevig meerderheidskabinet vormen. Aan een ronde formatietafel kunnen zij elkaar in de ogen zien. De komaf uit het lineaire politieke spectrum sluit samenwerking niet uit. Integendeel. Een gezonde en duurzame samenleving vergt sociale circulariteit: geen tegel- maar tafelwijsheid. (Column RMB 2025.8 – dec 2025)