Tien jaar geleden mocht ik in Pisa op een congres over circulaire economie een voordracht houden over de betekenis van de afvalhiërarchie voor een op kringlopen geënt ketenbeheer. Even voor mij had Professor Fabio Iraldo uitgelegd, dat circulaire economie last kon krijgen van materiële en financiële lekken. Hij noemde kwaliteitsverlies en stigmatisering van recyclaten, maar ook marktverstoringen en financiële obstakels.  In mijn boek ‘Challenging Changes’ gaf ik later aan, hoe potentiële lekkages voorkomen of gedicht konden worden. Tegen veroudering van oorspronkelijke papier- of textielvezels is weinig te doen, tegen incidentele marktverstoringen evenmin. Maar financiële lekken kunnen voorkomen worden door harmonisatie van regelgeving. Ook het sluiten van naleef- en handhaafbare internationale handelsovereenkomsten draagt bij aan optimalisering van circulair ketenbeheer. Winning van grondstoffen en productie van goederen is immers een mondiale aangelegenheid evenzeer als hergebruik van verouderde producten en recycling van afgedankte materialen. De drastische importheffingen van Trump belemmeren het vrije handelsverkeer en schaden de wereldwijde economie. De daardoor ontketende handelsoorlog raakt de circulaire economie zo niet midscheeps, dan toch op meer plaatsen, ook omdat getroffen landen – China voorop, maar ook buurlanden Canada en Mexico – het oog-om-oog-principe hanteren. De volatiliteit van de beurzen weerspiegelt de toenemende onzekerheid. Intussen dalen de prijzen van primaire grondstoffen waardoor ook recyclers de gevolgen van de handelsoorlog voelen.  De recente faillissementen in de sector van de plasticrecycling leren, dat acceptabele verdienmodellen uit zicht verdwijnen. De heilloze handelsoorlog vergroot de financieel-economische mist.

De Europese Unie kiest voor een en-en-benadering: zakelijk overleg naast aankondiging van financiële tegenmaatregelen. Het onberekenbare gedrag van Trump en zijn (te?) loyale staf vraagt kennelijk om een diplomatieke en dus voorzichtige aanpak. De aanstichter van alle ellende blijft intussen nietszeggende, zelfs kwalijke oneliners spuien. Tegen een journalist, die een reactie vroeg op de scherpe koersdalingen, zei hij: ‘De Europese Unie is opgericht om de Verenigde Staten te bedonderen’: een potsierlijk antwoord waarmee Trump liet zien, dat waarheid noch werkelijkheid bij hem tellen. De vraag klemt hoe de internationale gemeenschap moet reageren op het beleid van een wispelturige machthebber, die verdragen – ook het belangrijke Klimaatverdrag – aan zijn laars lapt. Wachten op het doorbreken van realiteitsbesef bij zijn kiezers duurt te lang. De handelspartners krijgen negentig dagen respijt om zaken te doen met een chaotische president. De EU accepteert de tijdelijke ‘wapenstilstand’, China niet. Aan de handelsoorlog zal voorlopig geen einde komen, ten nadele van de wereldwijde (circulaire) economie. Hopelijk houden de Europese politieke leiders elkaar vast en het hoofd koel, zelfs ten faveure van de Amerikaanse vrienden. (Columns RMB 2025.3 – mei 2025)