Beelden van het besneeuwde Labyrinth – meesterwerk van Klaus van de Locht – roepen herinneringen op aan de befaamde kunstenaar, lotgenoot op het ‘Kroegtafereel; van Rob Terwindt in de City Bar en op het drieluik ‘Stilleven met Landschap en Voorbijgangers’ van Sven Hoekstra

In de eerste week van 2026 bood een dikke sneeuwlaag de Nijmeegse stadsfotograaf Bart Kouwenberg de gelegenheid om het mythische karakter van het labyrinth van Klaus van de Locht op een bijzondere wijze vast te leggen. Op de voorgrond vraagt het besneeuwde, daardoor bijna grafische labyrint alle aandacht, en in de verte houdt een ‘rode’ Stevenskerk de wacht over de donkere Benedenstad. De via Facebook verspreide winterse beelden van het geliefde werk van de in 2003 te jong overleden kunstenaar spreken mij aan vanwege hun onmiskenbare zeggingskracht: de voor Klaus van de Locht karakteristieke combinatie van landschap – in dit geval de stedelijke omgeving – mythologie, symboliek en natuur. De sneeuw op en om het (water)labyrint versterkt het grafisch karakter van het unieke kunstwerk. Op de achtergrond is de Waalkade zichtbaar; en de Benedenstad, waar de in 1942 in Millingen aan de Rijn (Duitsland) geboren kunstenaar vanaf 1975 werkte in zijn atelier op de Hessenberg. Een jaar later zou ik de kunstenaar voor het eerst ontmoeten, 

Het toeval wil dat in de december-2025-editie van het Nijmeegs Katern een mooie, rijk geïllustreerde bijdrage van Serge Stommels is gepubliceerd. De auteur belicht daarin zowel het ontstaan als de betekenis van het labyrinth, een van de belangrijkste kunstwerken in de openbare ruimte van Nijmegen. Toen op de Waalkade voor de nieuwerwetse stadsmuur nog auto’s geparkeerd mochten worden, kwam ik regelmatig in de buurt van het labyrinth. Ik nam soms de tijd om langs en over het kunstwerk te lopen, ook uit bewondering voor Klaus van de Locht, die ik omstreeks 1976 in de City Bar van uitbater Jo Samson voor het eerst had ontmoet: een even bescheiden als innemend man, minder spraakzaam dan kunstbroeders als Harry van Kuyk en Rob Terwindt, maar wel met een onmiskenbare uitstraling. Hoewel Klaus van de Locht ook regelmatig De Gouden Leeuw bezocht – bijna tegenover zijn atelier – is hij terecht terug te vinden op het Kroegtafereel, dat Rob Terwindt in 976 en 1977 op verzoek van Jo Samson schilderde. 

Klaus van de Locht liet zich ook inspireren door de Joseph Beuys, de invloedrijke en veelbesproken Duitse kunstenaar, die in wie hij een leermeester en vriend zag. In Nijmegen was Klaus een gewaardeerd lid van de kunstenaarsgemeenschap. De exposities in Nijmegen en naaste omgeving en de daarbij behorende publiciteit, met name in de Gelderlander, maakten van de kunstenaar met de baard een bekende Nijmegenaar. Geen wonder dus, dat hij met een hele reeks lot- en stadgenoten geportretteerd werd op het grote drieluik – Stilleven in Landschap met Voorbijgangers – dat Sven Hoekstra in opdracht van de gemeente Nijmegen en enkele kunstminnende sponsoren schilderde. Het drievoudige schilderij werd op 4 juni 1998 onthuld in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, waar het nog steeds te bewonderen valt. Klaus is afgebeeld op het middenpaneel, waarschijnlijk niet toevallig naast zijn vriend Henri ter Balkt.  

In 1990 had Klaus van de Locht te horen gekregen, dat hij aan multiple sclerose leed. Hij had trouwens al veel langer last van pijn. Bij een val was zijn ruggengraat beschadigd. Die handicap weerhield hem niet van het werk waaraan hij verknocht was, hoewel dat een steeds pittiger opgave werd. De pijn verwerkte hij in tekeningen en kleine sculpturen, die hij soms met hulp van vrienden in elkaar zette. De laatste jaren van zijn leven had hij een scootmobiel nodig om zich te verplaatsen. Ik zie hem nog zitten in de koffiehoek van Dekker van de Vegt. In zijn noodgewongen vervoermiddel luisterde hij op 2 october 2002 vol aandacht naar mijn verhaal bij de boekpresentatie van Kunstenaarsgoed. Harry van Kuyk had mij gevraagd zijn boek met aforismen in te leiden. De befaamde graficus had zijn atelier aan de oude bank van lening aan de Hessenberg, waar Klaus nog steeds werkte al lang geleden verlaten. Maar de kunstenaars hadden elkaar niet uit het oog verloren.

Een studietekening van een labyrinth siert de omslag van GEEN DAG ZONDER LIJN – Nulla dies sine linea – KLAUS van de Locht 1942 – 2003, het indrukwekkende boek, in 2024 uitgegeven door de Stichting Klaus van de Locht. De samenstellers Peter Schoenmaker en Jac. Splinter hebben in het mooi uitgegeven bladerboek naast talloze dagboekcitaten, krantenartikelen en openingswoorden meer dan zes honderd afbeeldingen, die de veelzijdigheid van Klaus van de Locht illustreren. Het labyrinth speelt in het prachtige boek een hoofdrol. De metafoor voor de levensloop en innerlijke reflectie van de kunstenaar is een beschouwend en meditatief kunstwerk met nadrukkelijke eeuwigheidswaarde. De binnenzijden van de boekomslag reflecteren de veelzijdigheid van de kunstenaar: het interieur van zijn atelier tegenover het labyrint met zicht op de waalbrug.

GEEN DAG ZONDER LIJN verscheen als een eenmalige, gelimiteerde oplage van 200 exemplaren, elk voorzien van een of meer kunstwerken van Klaus van de Locht. Bij mijn exemplaar was een grote enveloppe gevoegd, met reliëfdruk van een mini-labyrint. In de enveloppe bevonden zich diverse tekeningen op A4-formaat, waaronder de hierboven weergegeven studies van een vrouw en een vis.

De toenmalige Galerie Stills eerde op de eerste verdieping van de expositieruimte de nagedachtenis van Klaus van de Locht met het gedeeltelijk nabouwen van het atelier van de betreurde kunstenaar. Die bezoekers proefden daar de sfeer van de plek, waar de kunstenaar het merendeel van zijn werken maakte. Zij zagen daar ook de grote variatie in zijn kunstuitingen. Die variatie is ook zichtbaar in ‘GEEN DAG ZONDER LIJN, en in de bij elk boek gevoegde map met grafiek, soms op eerder gebruikte bladen. Dat hergebruik van allerhande materialen voor de kunstenaar vanzelfsprekends was, bleek voor outsiders een eyeopener. Zelf ontdekte ik tijdens die expositie een bronzen sculptuur in de vorm van een dubbele, welswaar gebroken maar toch recht op staande ladder, die mij uiteraard aansprak. In de catalogus van de expositie heet de sculptuur Voorouderbeeld. Ik zag eerder een ladder, die toevallig ontstaan moet zijn in de jaren waarin de motie Lansink geruisloos de Ladder van Lansink werd. 

Terug naar het labyrinth van Klaus van de Locht, dat niet meer weg te denken is uit Nijmegen. Het zal de tand van de tijd ongetwijfeld doorstaan, zeker nu de noodzaak van parkeerruimte is komen te vervallen. Het kunstwerk van kunstenaar Klaus van de Locht en beeldhouwer Jaap van Hunen is niet alleen een artistieke trekpleister voor toeristen, die tiydelijk op de Waalkade vertoeven maar ook een tijdloos monument voor jong en oud, dat uitnodigt voor bezinning. Verdwalen is onmogelijk, verhalen loont.